Contrafreeloading bij paarden: waarom “werken voor voer” natuurlijk is

Wat is contrafreeloading bij paarden?

Contrafreeloading is het natuurlijke gedrag waarbij een paard kiest om moeite te doen voor voedsel, zelfs wanneer hetzelfde voedsel vrij beschikbaar is. Met andere woorden: een paard verkiest soms een activiteit boven gemak.

Dit gedrag komt niet voort uit frustratie, maar uit intrinsieke motivatie. In het wild besteden paarden het grootste deel van hun dag aan zoeken, selecteren en verwerken van voedsel. Die behoefte verdwijnt niet wanneer voer eenvoudig wordt aangeboden.

Waarom vertonen paarden contrafreeloading?

Contrafreeloading is een gevolg van hoe het paardenbrein van nature werkt. Het gedrag heeft meerdere functies.

Ten eerste zorgt het voor mentale stimulatie. Het paard krijgt de kans om na te denken, keuzes te maken en problemen op te lossen. Dit activeert het beloningssysteem in de hersenen.

Daarnaast sluit contrafreeloading aan bij het natuurlijke foerageergedrag. Paarden zijn geëvolueerd om vele uren per dag bezig te zijn met voedselverwerving.

Tot slot draagt het bij aan emotioneel welzijn. Zelf controle hebben over hoe en wanneer voedsel wordt verkregen, verlaagt stress en verveling.

Is “werken voor voer” niet frustrerend voor paarden?

Dit is een veelgehoorde zorg, en terecht. Het verschil zit in hoe het aangeboden wordt.

Contrafreeloading werkt alleen wanneer:

• de taak haalbaar is
• het tempo bij het paard ligt
• frustratie wordt vermeden

Wanneer een paard de activiteit begrijpt en succes ervaart, ontstaat er geen stress maar betrokkenheid. Frustratie ontstaat vooral bij te moeilijke systemen of bij plotselinge veranderingen zonder gewenning.

Welke vormen van verrijking spelen in op contrafreeloading?

Er bestaan verschillende manieren om contrafreeloading op een paardvriendelijke manier toe te passen. Het doel is altijd hetzelfde: actief voedsel verkrijgen zonder prestatiedruk.

Enkele geschikte vormen zijn:

• slowfeeders met variatie in plaatsing en maasgrootte
• voerballen of verrijkingsballen die beweging stimuleren, waarbij ze zintuigen moeten gebruiken om aan het voer te kunnen of gericht zijn op passieve fysio
• natuurlijke foerageersituaties, zoals verspreid ruwvoer

Belangrijk is dat deze systemen vrijwillig gebruikt worden. Het paard moet altijd de keuze hebben om zich terug te trekken.

Wat zijn de voordelen van contrafreeloading voor welzijn en gedrag?

Contrafreeloading heeft een duidelijke meerwaarde voor paarden in een beperkende omgeving.

De belangrijkste voordelen zijn:

• minder verveling en stereotype gedragingen
• betere emotieregulatie en ontspanning
• meer daginvulling zonder extra tijdsinvestering

Voor veel paarden betekent dit letterlijk: meer rust in het hoofd. Terug meer paard kunnen zijn door het uitoefenen van natuurlijk gedrag.

Is contrafreeloading geschikt voor elk paard?

In principe wel, maar de vorm en intensiteit verschillen per individu.

Factoren om rekening mee te houden:

• leeftijd en fysieke belastbaarheid
• achtergrond van het paard
• emotionele gesteldheid
• ervaring met verrijking
• gevoeligheid voor frustratie

Begin altijd eenvoudig en observeer het gedrag. Een paard dat nieuwsgierig blijft en terugkeert naar het systeem, zit goed.

Hoe kan je vandaag al starten met contrafreeloading?

Kleine aanpassingen maken al een verschil.

Denk bijvoorbeeld aan:

• het combineren van vrij ruwvoer met één verrijkend voersysteem
• variatie in plaatsing van hooinetten, verschillende maaswijdtes, hoogtes,...
• afwisseling tussen verschillende vormen van verrijking
• je paard laten zoeken naar zijn voer in bijvoorbeeld een Maximus Feed and Play

Zo behoud je balans tussen comfort en uitdaging.

Wil je meer weten over verrijking, wat het is, hoe je het kan toepassen in verschillende situaties en voor verschillende paarden? Je kan er vandaag al meer over weten in onze toegankelijke online cursus.