Tetanus bij paarden: vaccineren en/of titeren

Tetanus bij paarden: waarom is bescherming tegen tetanus belangrijk?Tetanus is een ernstige en vaak dodelijke ziekte bij paarden. De aandoening wordt veroorzaakt door de bacterie *Clostridium tetani*, die voorkomt in de bodem en in mest. Paarden kunnen besmet raken via kleine wondjes. Omdat deze wondjes soms nauwelijks zichtbaar zijn, kan een infectie ongemerkt ontstaan.

De bacterie produceert een krachtig gif (toxine) dat het zenuwstelsel aantast. Paarden zijn hier extreem gevoelig voor. Zelfs een zeer kleine hoeveelheid toxine kan al ernstige klachten veroorzaken.

Wat zijn de symptomen van tetanus bij paarden?

De eerste verschijnselen zijn vaak subtiel, maar de ziekte kan zich snel ontwikkelen. Veelvoorkomende symptomen zijn:

* Stijve spieren, vooral in hals en kaak (kaakklem)* Moeite met eten en drinken* Een stijve, gespannen houding* Overgevoeligheid voor geluid en aanraking* Het derde ooglid dat zichtbaar naar voren komt* In ernstige gevallen: niet meer kunnen staan en ademhalingsproblemen

De behandeling van tetanus is intensief, kostbaar en helaas niet altijd succesvol. De overlevingskans is beperkt, zelfs met snelle diergeneeskundige zorg. Preventie is daarom van levensbelang.

Waarom is vaccineren tegen tetanus belangrijk?

Omdat tetanus zo ernstig verloopt en wijdverspreid in de omgeving voorkomt, is vaccinatie de belangrijkste bescherming voor paarden. Een goed gevaccineerd paard maakt antistoffen aan die het toxine onschadelijk kunnen maken voordat het schade veroorzaakt.

Een basisvaccinatie bestaat uit meerdere vaccinaties, gevolgd door herhaalvaccinaties. Toch betekent een vaccinatie in het verleden niet automatisch dat een paard nu nog voldoende beschermd is. De hoeveelheid antistoffen kan in de loop van de tijd afnemen en dit verschilt per paard.

Wat is een tetanus titerbepaling?

Met een tetanus titerbepaling meten we via een klein bloedonderzoek hoeveel antistoffen tegen tetanus op dat moment in het lichaam van het paard aanwezig zijn. Zo krijgen we inzicht in de actuele bescherming.

Belangrijk om te weten is dat deze titer enkel informatie geeft over tetanus. De titer zegt niets over bescherming tegen andere ziekten zoals influenza of rhinopneumonie (rhino). 

Waarom titeren?

Als dierenarts krijgen wij regelmatig de vraag of een vaccinatie altijd nodig is. Met een tetanus titer kunnen we dit gericht beoordelen.

Een titerbepaling is zinvol om:

* Te controleren of een eerdere vaccinatie daadwerkelijk voldoende bescherming heeft gegeven* Te bepalen of een herhalingsvaccinatie op dat moment nodig is* Zeker te weten dat een paard beschermd is tegen deze levensbedreigende ziekte* Gerichter te vaccineren, zonder bescherming uit het oog te verliezen

Vaccineren blijft belangrijk. Een titer helpt ons alleen om te bepalen wanneer opnieuw vaccineren nodig is.

Wanneer is een titeren voor tetanus aan te raden?

Een tetanus titer kan onder andere worden overwogen:

* Voor een geplande herhalingsvaccinatie* Bij paarden met een onduidelijke of onbekende vaccinatiegeschiedenis* Bij oudere paarden* Bij paarden die eerder gevoelig reageerden op vaccinaties* Om te controleren of de vorige vaccinatie voldoende antistoffen heeft opgeleverd

Praktisch: hoe verloopt een titerbepaling?

De tetanus titer kan ter plaatse worden uitgevoerd via een kleine bloedafname. Het grote voordeel is dat het resultaat al binnen ongeveer 10 minuten bekend is.

* Is de titer voldoende? Dan is opnieuw vaccineren op dat moment niet nodig.* Is de titer te laag? Dan adviseren wij vaccinatie om het paard weer goed te beschermen.

Ube trots op de resultaat van zijn titertest. Hij had nog voldoende antistoffen.

Samenvatting

Tetanus is een ernstige en vaak dodelijke aandoening bij paarden, die alleen effectief kan worden voorkomen door goede immuniteit. Vaccinatie blijft de basis van bescherming. Met een tetanus titerbepaling kunnen we inzicht krijgen in of een paard op dit moment nog voldoende antistoffen heeft.

Zo zorgen we samen voor een doordacht vaccinatiebeleid, waarbij het welzijn en de veiligheid van het paard altijd voorop staan.

Twijfel je of een tetanus titer of vaccinatie geschikt is voor jouw paard? Neem gerust contact op met je dierenarts voor persoonlijk advies.

Dit blogbericht is geschreven door dierenarts Aurélie Vleminck